Toelichting OiC Eindtoetsen 2018-2019

Vanaf schooljaar 2014/2015 is het voor alle leerlingen van groep 8 in het reguliere basisonderwijs verplicht om een eindtoets te maken. Scholen mogen zelf kiezen welke, door de Minister voor Basis en Voortgezet Onderwijs en Media toegelaten, toets ze afnemen. Deze toets is bedoeld als tweede (objectief) gegeven naast het schooladvies van de leraar, over het soort onderwijs dat de leerling na de basisschool kan volgen. Als het niveau van een leerling volgens de toets hoger ligt dan uit het schooladvies blijkt, moet de school het advies heroverwegen. De school kan dan besluiten het advies naar boven bij te stellen. Onderstaande figuren geven informatie over de gegeven schooladviezen, van welke aanbieders eindtoetsen worden afgenomen en de uitslagen van de eindtoetsen.

Verdeling schooladviezen vanaf 2014

Verdeling schooladviezen vanaf 2014 In procenten
2013-20142014-20152015-20162016-20172017-20182018-2019
vmbo-b7%8%7%6%6%6%
vmbo-b + vmbo-k3%3%3%3%4%4%
vmbo-k11%11%11%9%9%9%
vmbo-k + vmbo-(g)t2%2%2%3%4%4%
vmbo-(g)t22%22%21%18%18%17%
vmbo-(g)t + havo7%5%7%8%9%10%
havo20%22%20%19%19%17%
havo + vwo8%6%8%10%10%11%
vwo19%20%21%21%21%20%

In deze figuur is over de afgelopen zes schooljaren weergegeven welke schooladviezen zijn gegeven. In eerdere jaren, rond 2014-2015 was er een toename van het aantal enkelvoudige adviezen te zien. Deze trend is gekeerd, alle enkelvoudige adviezen zijn afgenomen en alle meervoudige adviezen zijn toegenomen. Nieuw dit jaar is dat ook het percentage afgegeven enkelvoudige vwo adviezen is afgenomen. Dat was het laatste enkelvoudige advies dat stabiel bleef over de afgelopen jaren.

DUO 1 cijfer PO 2011-2018 Brontabel als csv (354 bytes)

Ontwikkeling aandeel brede schooladviezen (2014-2018)

Ontwikkeling aandeel brede schooladviezen (2014-2018) In procenten
Brede AdviezenEnkele Adviezen
201228%72%
201324%76%
201420%80%
201516%84%
201619%81%
201725%75%
201826%74%
201928%72%

Deze figuur geeft de ontwikkeling van het aantal brede schooladviezen van het totaal weer. In schooljaar 2014-2015 was deze gedaald tot minder dan 20%. Met beleid is vervolgens actief gestuurd op meer brede adviezen en brede brugklassen. Deze trend wordt weerspiegeld in de grafiek: in 2019 is hetzelfde percentage als in 2012 bereikt van circa 30% brede adviezen. Dat is positief. Een breed advies geeft een leerling immers een kans om langer uit te zoeken welke van twee schoolniveaus het beste bij hem of haar past. Juist kinderen met een lagere sociaal economische status profiteren hiervan.

DUO 1 cijfer PO 2011-2018 Brontabel als csv (145 bytes)

Verdeling eindtoetsen verschillende aanbieders (2014 - 2018)

Verdeling eindtoetsen verschillende aanbieders (2014 - 2018) In procenten
Centrale EindtoetsIEP EindtoetsROUTE 8Dia-eindtoetsAMN Eindtoets
2014-201596%3%1%0%0%
2015-201676%16%7%0%0%
2016-201766%24%9%0%0%
2017-201857%27%13%1%1%
2018-201951%31%14%3%1%

De bovenstaande figuur geeft weer hoeveel eindtoetsen van welke aanbieder zijn afgenomen in de afgelopen 5 jaar. In het afgelopen jaar konden scholen kiezen uit vijf aanbieders:

  • De Centrale Eindtoets van het College voor Toetsen en Examens
  • De IEP Eindtoets van Bureau ICE
  • ROUTE-8 van A-VISION
  • Dia eindtoets van Diataal 
  • AMN Eindtoets van AMN

Het aantal afgenomen eindtoetsen is jaarlijks redelijk stabiel rond de 175.000 afnames. Over de jaren is een groei te zien van de afnames van het aantal andere eindtoetsen. In 2018-2019 nam bijna de helft van de scholen een andere eindtoets af dan de Centrale Eindtoets.

DUO 1 cijfer PO 2014 - 2018 Brontabel als csv (212 bytes)
Verdeling eindtoetsen verschillende aanbieders (2014 - 2018) In aantallen
Centrale EindtoetsIEP EindtoetsROUTE 8Dia-eindtoetsAMN Eindtoets
2014-20151622234806215300
2015-2016141392304381351300
2016-20171167234244415583390529
2017-2018101042482902319524351238
2018-201985984520002423553632465

De bovenstaande figuur geeft weer hoeveel eindtoetsen van welke aanbieder zijn afgenomen in de afgelopen 5 jaar. In het afgelopen jaar konden scholen kiezen uit vijf aanbieders:

  • De Centrale Eindtoets van het College voor Toetsen en Examens
  • De IEP Eindtoets van Bureau ICE
  • ROUTE-8 van A-VISION
  • Dia eindtoets van Diataal 
  • AMN Eindtoets van AMN

Het aantal afgenomen eindtoetsen is jaarlijks redelijk stabiel rond de 175.000 afnames. Over de jaren is een groei te zien van de afnames van het aantal andere eindtoetsen. In 2018-2019 nam bijna de helft van de scholen een andere eindtoets af dan de Centrale Eindtoets.

DUO 1 cijfer PO 2014 - 2018 Brontabel als csv (254 bytes)

Vergelijking toetsadvies en oorspronkelijke schooladvies (2015-2019)

Vergelijking toetsadvies en oorspronkelijke schooladvies (2015-2019) In procenten
2014 - 20152015 - 20162016 - 20172017 - 20182018 - 2019
Toetsadvies minstens 1 schoolsoort hoger17%15%14%14%14%
Toetsadvies halve schoolsoort hoger6%19%19%19%28%
Toetsadvies is gelijk48%36%37%35%26%
Toetsadvies halve schoolsoort lager5%16%16%16%23%
Toetsadvies ministens 1 schoolsoort lager23%14%14%15%9%

Deze figuur laat zien in hoeverre het toetsadvies afwijkt van het schooladvies. Hierin is duidelijk te zien dat in schooljaar 2018-2019 het toetsadvies veel minder vaak precies gelijk was aan het schooladvies. Dat komt doordat de toetsen in dit schooljaar voor het eerst in 2018-2019 alleen nog vijf meervoudige categorieën (pro/vmbo-bb, vmbo-bb/vmbo-kb, vmbo-kb/vmbo-gl-tl, vmbo-gl-tl/havo, havo/vwo) en de enkelvoudige categorie vwo rapporteren. Als een schooladvies bijvoorbeeld havo is, wijkt deze per definitie minstens een half advies af van het toetsadvies. Een leerling die voorgaande jaren nog het toetsadvies havo kon krijgen, kon nu alleen een toetsadvies vmbo-gl-tl/havo of havo/vwo ontvangen. Voor deze indeling is gekozen om leerlingen zoveel mogelijk kansen te geven. Wat positief opvalt is dat er een grotere stijging is van het percentage toetsadviezen dat een halve of hele schoolsoort hoger is dan het schooladvies (33% in 2017-2018 naar 42% in 2018-2019) dan het percentage toetsadviezen dat een halve of hele schoolsoort lager is dan het schooladvies (van 31% naar 32%). Dat geeft aan dat het toetsadvies vaker ambitieus passend bij het schooladvies is.

DUO 1 cijfer PO 2011-2018 Brontabel als csv (341 bytes)

Ontwikkeling aandeel heroverwegingen van het totale aantal adviezen (2014-2018)

Ontwikkeling aandeel heroverwegingen van het totale aantal adviezen (2014-2018) In procenten
Aandeel heroverwegingen
2014 - 201519%
2015 - 201634%
2016 - 201733%
2017 - 201834%
2018 - 201941%

Deze grafiek laat zien welk percentage adviezen van het totaal moet worden heroverwogen en welk percentage daarvan vervolgens wordt bijgesteld. In schooljaar 2018-2019 moest een flink aantal extra schooladviezen worden heroverwogen. Dat is een automatisch gevolg van het beleid dat toetsen alleen nog rapporteren in vijf brede toetsadviescategorieën en de enkelvoudige categorie vwo. Dat is goed. Er wordt immers bij meer kinderen kritisch gekeken of ze niet toch de kans moeten krijgen om zich te bewijzen op een hoger schoolniveau.

DUO 1 cijfer PO 2014-2018 Brontabel als csv (111 bytes)

Ontwikkeling aandeel bijstellingen van het aantal heroverwegingen (2014-2018)

Ontwikkeling aandeel bijstellingen van het aantal heroverwegingen (2014-2018) In procenten
Aandeel bijstellingen
2014 - 201517%
2015 - 201620%
2016 - 201723%
2017 - 201823%
2018 - 201923%

Het percentage bijstellingen van het percentage heroverwegingen is heel licht gestegen. Aangezien het percentage heroverwegingen zo sterk was gestegen, betekent dat wel dat het totale aantal bijstellingen is toegenomen (van 7.8% in 2017-2018 naar 9.4% in 2018-2019). Ook dat is positief, aangezien meer kinderen ook daadwerkelijk de kans hebben gekregen om zich te bewijzen op een hoger niveau.

DUO 1 cijfer PO 2014-2018 Brontabel als csv (109 bytes)

Aandeel Heroverwegingen naar mate van stedelijkheid

Aandeel Heroverwegingen naar mate van stedelijkheid In procenten
2017 - 20182018 - 2019
Niet stedelijk42%50%
Weinig stedelijk37%45%
Matig stedelijk33%39%
Sterk stedelijk31%39%
Zeer sterk stedelijk27%35%

In de boven en onderstaande figuren zijn de percentages heroverwegingen van het totaal en de percentages bijstellingen van het aantal heroverwegingen weergegeven, uitgesplitst naar mate van stedelijkheid. De figuren geven dezelfde resultaten weer als vorig jaar: hoe stedelijker hoe minder er hoeft te worden heroverwogen, maar er wordt vervolgens wel meer bijgesteld. In meer stedelijke gebieden wordt dus hoger geadviseerd. Dit betekent niet dat de stedelijke of juist de niet stedelijke gebieden het beter doen. Over het algemeen is het goed voor leerlingen om kansen te krijgen, maar het is weer demotiverend als een leerling op een te hoog niveau zit.

DUO 1 cijfer PO 2017 & 2018 Brontabel als csv (156 bytes)

Aandeel Bijstellingen t.o.v. Heroverwegingen naar mate van stedelijkheid

Aandeel Bijstellingen t.o.v. Heroverwegingen naar mate van stedelijkheid In procenten
2017 - 20182018 - 2019
Niet stedelijk19%19%
Weinig stedelijk19%20%
Matig stedelijk22%23%
Sterk stedelijk24%25%
Zeer sterk stedelijk39%37%

Het is positief dat het verschil van heroverwegingen naar mate van stedelijkheid in 2019 iets is gedaald. In alle gebieden wordt iets meer naar boven bijgesteld, behalve in zeer stedelijke gebieden waar juist minder is bijgesteld. De verschillen tussen de regio’s lijken dus iets af te nemen.

DUO 1 cijfer PO 2017 & 2018 Brontabel als csv (156 bytes)

Afzenders